معاینه‌ی لگنی چیست؟

معاینه‌ی لگنی معاینه‌ای کوتاه است که در طی آن پزشک داخل و خارج دستگاه تناسلی زن از جمله فرج، واژن، دهانه‌ی رحم، رحم، مقعد، لگن و تخمدان‌ها را برای مشاهده‌ی هرگونه توده‌ی غیرعادی بررسی می‌کند. پاپ‌اسمیر نیز، که آزمایشی برای شناسایی سرطان دهانه‌ی رحم است، معمولاً هم‌زمان با آن انجام می‌شود. اگر برای نخستین بار است که قصد دارید این معاینه را انجام دهید، ممکن است اضطراب داشته باشید، اما پس از خواندن این متن متوجه می‌شوید که این معاینه بدون خطر و درد است و در کم‌تر از پنج دقیقه انجام می‌شود.

معاینه‌ی لگنی بخشی از چکاپ دوره‌ای زنان است، اما گاهی پزشک در صورت وجود دردهای لگنی، ترشحات غیرعادی واژنی، خونریزی در واژن، تغییرات پوستی یا ناراحتی در زمان ادرار انجام آن را جلو می‌اندازد.

با این معاینه می‌توان از سلامت زنان و زایمان آگاه شد، چراکه می‌توان از این طریق کیست‌های موجود در دستگاه تناسلی یا عفونت‌های ناشی از مقاربت و سرطان رحم را در مراحل اولیه شناسایی کرد.

برای انجام معاینه آمادگی قبلی لازم نیست. تنها توصیه این است که در زمان قاعدگی انجام نشود و برای راحتی بیش‌تر در زمان معاینه مثانه خالی باشد. فراموش نکنید اگر مسئله‌ای در ذهن دارید، پیش از انجام معاینه از پزشک‌تان بپرسید. هم‌چنین سؤالاتی از وضع سلامت عمومی و وجود درد یا ترشحات غیرعادی یا نظم در قاعدگی از شما پرسیده می‌شود.

ابتدا مانند تصویر ۱ فرد پس از درآوردن لباس‌ها و پوشیدن لباس معاینه، روی صندلی آزمایش قرار می‌گیرد، زانوها را خم می‌کند و پاشنه‌ها را در محل کف پا قرار می‌دهد. لازم است زانوها را از هم باز نگه دارد و لگن را به لبه‌ی میز نزدیک کند.

 1

تصویر ۱. صندلی معاینه

پیش از شروع، پزشک قلب، شش‌ها و پستان‌ها را معاینه می‌کند. چهار مرحله‌ی معاینه بدین شرح است:

  1. آزمایش دیداری خارجی. مشاهده‌ی فرج برای یافتن هرگونه قرمزشدگی، تورم یا ناراحتی.
  2. آزمایش دیداری داخلی. بازکردن دیواره‌ی واژن با وسیله‌ای پلاستیکی یا فلزی، مانند نوک اردک، به نام اسپکولوم که ممکن است برای برخی از زنان توأم با احساس فشار باشد. در این صورت، عضلات را تا جای ممکن شل کنید و در صورت درد پزشک را مطلع کنید.
  3. پاپ‌اسمیر. گاهی پزشک هم‌زمان آزمایش پاپ‌اسمیر را نیز انجام می‌دهد که طی آن نمونه‌ای از سلول‌های دهانه‌ی رحم را بدون درد جمع‌آوری می‌کند.
  4. آزمایش با دو دست. لگن و اندام تناسلی اطراف آن قابل رؤیت از خارج بدن نیستند و به همین سبب پزشک از طریق لمس عضلات داخلی زیر شکم و لگن معاینه را انجام می‌دهد. بدین منظور دو انگشت یک دست را درون واژن قرار می‌دهد و با دست دیگر زیر شکم را به پایین فشار می‌دهد. در این مرحله، پزشک اندازه‌ی رحم و تخمدان‌ها و نقاط بزرگ‌شده‌ی غیرعادی را بررسی می‌کند. گاهی معاینه‌کننده لازم می‌بیند که مقعد را نیز با انگشت معاینه کند. در این صورت نیز اگر آرام و خونسرد باشید و به‌راحتی نفس بکشید، انجام آن اصلاً برای‌تان ناراحت‌کننده نیست. در هر مرحله، پزشک‌تان شما را از جزئیات کار مطلع می‌کند تا آمادگی آن را داشته باشید. تصویر ۲ این مرحله را نشان می‌دهد.

 2

تصویر ۲. مراحل انجام معاینه‌ی لگنی. اعضای تناسلی مشخص‌شده با حروف لاتین عبارت‌اند از a. واژن، b. دهانه‌ی رحم، c. رحم ، f. مقعد

نتیجه‌ی معاینه بلافاصله اعلام می‌شود و پزشک هرگونه مشاهده‌ی غیرعادی را به اطلاع می‌رساند و در صورت لزوم، آزمایش‌ها و گام‌های بعدی را با شما در میان می‌گذارد. اگر هم‌زمان آزمایش پاپ‌اسمیر را نیز انجام داده‌اید، مشخص‌شدن نتیجه‌ی آن چند روزی طول می‌کشد.

انجمن سرطان امریکا توصیه می‌کند سه سال پس از شروع فعالیت جنسی یا از ۲۱ سالگی، سالانه معاینه‌ی لگن را انجام دهید. اگر شخص باکره‌ا‌ی که زیر ۲۱ سال دارد هریک از مشکلات زیر را داشته باشد، بدون نگرانی برای ازبین‌رفتن باکرگی می‌بایست این معاینه را انجام دهد:

  1. درد زیاد پایین شکم یا ناحیه‌ی لگن
  2. وجود رطوبت یا ترشحات احتمالاً عفونی
  3. قاعده‌نشدن تا ۱۵-۱۶ سالگی
  4. قاعدگی طولانی‌تر از ۱۰ روز
  5. درد بسیار شدید قاعدگی که مانع از انجام فعالیت‌های روزانه شود.

معاینه‌ی لگنی از جمله معاینات منظم زمان بارداری است و هم‌چنین به‌منظور ارزیابی پیشرفت بارداری و نشست مایع آمنیوتیکی در هفته‌های آخر نیز انجام می‌شود.