هرپیس تناسلی

تب‌خال دستگاه تناسلی (هرپیس تناسلی) یکی از بیماری‌های شایع میان مردان و زنان است. درد، خارش و زخم در دستگاه تناسلی از علائم تب‌خال دستگاه تناسلی است. اما بسیاری از افراد مبتلا هیچ نشانه‌ای ندارند. افراد مبتلا حتا اگر هیچ زخم یا نشانه‌ای هم نداشته باشند، می‌توانند بیماری را به دیگران منتقل کنند.

عامل ایجاد تب‌خال دستگاه تناسلی ویروس هرپس سیمپلکس (HSV) است و عامل اصلی انتقال این ویروس ارتباط جنسی است. پس از عفونت ابتدایی، ویروس به‌صورت نهفته در بدن باقی می‌ماند و ممکن است در سال چندین دوره فعال شود.

تاکنون درمانی قطعی برای تب‌خال دستگاه تناسلی یافت نشده است، اما داروهایی وجود دارد که می‌تواند علائم بیماری را بهتر کند و احتمال انتقال بیماری را کاهش دهد.

از آن‌جا که افراد مبتلا به ویروس HSV علائمی ندارند، بسیاری از آنان از بیماری خود آگاه نمی‌شوند. ممکن است علائم HSV آن‌قدر خفیف باشند که شناسایی نشوند.

علائم اولیه‌ی تب‌خال دستگاه تناسلی درد یا خارش است که معمولاً چند هفته بعد از انتقال ویروس آغاز می‌شود. پس از گذشت چند روز می‌توان برآمدگی‌های کوچک قرمز رنگ یا تاول‌های کوچک سفیدرنگ را مشاهده کرد. پس از چند روز تاول‌ها پاره می‌شوند و زخم‌هایی ایجاد می‌کنند که خونریزی می‌کنند یا ترشح دارند. درنهایت این زخم‌ها پوسته‌پوسته می‌شوند و بهبود می‌یابند.

در خانم‌ها، این زخم‌ها روی واژن، دستگاه تناسلی خارجی، باسن، مقعد و دهانه‌ی رحم‌شان دیده می‌شود و در آقایان، روی دستگاه تناسلی، باسن، بیضه‌ها، مقعد، مجرای خروجی مثانه و کانال داخل آلت تناسلی که به مثانه می‌رسد دیده می‌شود.

زخم‌ها ممکن است دردناک باشد و یا این‌که دردی نداشته باشد. حتا ممکن است درد و حساسیت تا درمان کامل عفونت ادامه داشته باشد. ممکن است به‌محض انتقال بیماری، علائم آنفولانزا، مانند سردرد، بدن درد، تب و هم‌چنین تورم غدد لنفاوی در کشاله‌های ران بروز یابد.

دو نوع ویروس سیمپلکس هرپس می‌تواند عامل بروز تب‌خال دستگاه تناسلی شود:

1-HSV نوع اول: این نوع از ویروس عامل بروز زخم‌های سرد یا تاول همراه با تب اطراف دهان است. ممکن است این ویروس از طریق سکس دهانی به دستگاه تناسلی منتقل شود.

٢-HSV نوع دوم: این نوع ویروس عمدتاً عامل بروز هرپس دستگاه تناسلی است که از طریق آمیزش یا تماس مستقیم با پوست منتقل می‌شود. این ویروس بسیار شایع است و حتا ممکن است از زخم‌هایی انتقال یابد که دهان باز نکرده‌اند.

از آن‌جایی که ویروس نمی‌تواند در خارج از بدن انسان زندگی کند، احتمال انتقال بیماری از طریق توالت، حوله یا سایر وسایلی که فرد بیمار از آن‌ها استفاده می‌کند تقریباً غیرممکن است.

عوامل زیر خطر ابتلا به تب‌خال تناسلی را افزایش می‌دهد:

  • احتمال ابتلای خانم‌ها به هرپس بیش‌تر از آقایان است. احتمال انتقال ویروس از مردان به زنان بیش‌تر از انتقال آن از زنان به مردان است.
  • داشتن شرکای جنسی متعدد فرد را بیش‌تر در معرض ابتلا به بیماری قرار می‌دهد.

پیچیدگی‌های مربوط به تب‌خال دستگاه تناسلی:

  • ابتلا به سایر بیماری‌های مقاربتی. داشتن زخم در دستگاه تناسلی احتمال انتقال یا آلوده‌شدن به سایر بیماری‌های جنسی از جمله ایدز را افزایش می‌دهد.
  • بیماری در نوزادان. نوزادانِ مادران مبتلا به این بیماری در هنگام تولد در معرض آلوده‌شدن به این ویروس قرار می‌گیرند. انتقال ویروس ممکن است باعث آسیب مغزی، کوری و یا مرگ نوزاد شود.
  • مشکل مثانه. در برخی از افراد، زخم‌های هرپس دستگاه تناسلی می‌تواند باعث تورم در ناحیه‌ی اطراف مجرای خروجی مثانه شود. تورم ممکن است باعث بسته‌شدن مجرای خروجی مثانه شود که در صورت بروز چنین مشکلی باید از کاتر برای خالی‌کردن مثانه استفاده کرد.
  • مننژیت. در موارد نادری عفونت HSV می‌تواند باعث تورم غشای دور مغز و مایع داخل مغز و نخاع شود.
  • تورم مقعدی. در بسیاری از مردانی که با مردان ارتباط جنسی دارند، ممکن است تب‌خال دستگاه تناسلی باعث تورم دیواره‌ی مقعد شود.

هر زمان که احساس کردید ممکن است تب‌خال دستگاه تناسلی یا هر بیماری مقاربتی دیگری داشته باشید، حتماً به پزشک مراجعه کنید.

ممکن است پزشک‌تان از شما سؤالاتی کند که پاسخ‌های‌تان می‌تواند وی را در روند درمان بیماری شما یاری رساند:

  • علائم بیماری‌تان چیست و از چه زمانی آغاز شده‌اند؟
  • آیا در ارتباط جنسی با افرد جدیدی قرار گرفته‌اید؟ آیا بیش از یک شریک جنسی دارید؟
  • آیا تاکنون بیماری جنسی دیگری در شما تشخیص داده شده است؟
  • آیا معمولاً از کاندوم استفاده می‌کنید؟
  • معمولاً از چه دارو‌هایی یا مکمل‌هایی استفاده می‌کنید؟
  • آیا از درد در ناحیه‌ی لگن‌تان رنج می‌برید؟
  • آیا در هنگام ادرارکردن درد دارید؟
  • آیا زخم یا ترشح غیرطبیعی دارید؟

هم‌چنین پیش از مراجعه به پزشک فهرستی از سؤال‌های احتمالی‌تان تهیه کنید که می‌تواند شامل این موارد باشد:

  • از چه تستی باید استفاده کنم؟
  • آیا باید برای سایر بیماری‌های جنسی نیز آزمایش شوم؟
  • آیا شریک جنسی من نیز باید آزمایش شود؟
  • آیا باید در طول دوره‌ی درمان از داشتن رابطه‌ی جنسی خودداری کنم؟
  • چطور می‌توانم از انتقال بیماری به شریک جنسی‌ام جلوگیری کنم؟

پزشک متخصص به کمک معاینه‌ی فیزیکی و تست‌های آزمایشگاهی می‌تواند بیماری را تشخیص دهد.

  • تست DNA. نمونه‌برداری از خون، بافت زخم یا مایع نخاع برای اطمینان از وجود HSV و شناسایی نوع آن.
  • تست خون. آزمایش از نمونه‌ی خون برای اطمینان از وجود پادزهر HSV به‌منظور تشخیص تاریخچه‌ی ابتلا به هرپس در فرد.
  • کشت ویروس. کشت لایه‌ای از زخم در محیط آزمایشگاه.

در حال حاضر درمان قطعی برای تب‌خال دستگاه تناسلی وجود ندارد. اما داروهای ضد ویروس از روش‌های زیر می‌تواند به کنترل بیماری کمک کند:

  • کمک به بهبود سریع‌تر زخم در دوره‌ی اولیه‌ی عود بیماری.
  • کم‌کردن طول بیماری و شدت آن در صورت عود مجدد بیماری.
  • کاهش احتمال عود مجدد بیماری.
  • کاهش احتمال انتقال بیماری به دیگران.

ممکن است پزشک معالج، با توجه به نظر کارشناسی، دارو را فقط برای زمانی تجویز کند که علائم بیماری‌ آشکار است یا این‌که برای جلوگیری از احتمال عود مجدد بیماری حتا در زمانی دارو تجویز کند که علائم بیماری‌ نمود ظاهری ندارد.

در موارد وخیم، برای تزریق داروی مناسب لازم است که بیمار بستری شود.

راه‌های پیشگیری از هرپس دستگاه تناسلی مانند سایر بیماری‌های مقاربتی است. نکته‌ی مهم در مورد این بیماری جلوگیری از انتقال بیماری در هنگام وجود زخم‌هاست (زمانی که بیماری بسیار مسری است). بهترین روش پیشگیری از انتقال بیماری خودداری از داشتن رابطه‌ی جنسی یا محدودکردن رابطه با فردی است که بیمار نیست. می‌توان به‌اختصار این موارد را برای جلوگیری از ابتلا به این بیماری بیان کرد:

  • استفاده از کاندوم در هر رابطه‌ی جنسی
  • محدودکردن تعداد شرکای جنسی
  • جلوگیری از برقراری رابطه‌ی‌ جنسی زمانی که یکی از طرفین در ناحیه‌ی دستگاه تناسلی هرپس دارد.

ممکن است پس از اطلاع از ابتلا به هرپس دستگاه تناسلی مضطرب شوید. ممکن است شوکه یا خشمگین شوید یا حتا خجالت بکشید. در صورتی که فکر ‌کنید شریک جنسی‌تان بیماری را به شما منتقل کرده، ممکن است ‌به او مشکوک یا بی‌میل شوید. یا حتا ممکن است نگران پس‌زده‌شدن یا انتقال بیماری به شریک جنسی کنونی یا آینده‌ی خود باشید.

همه‌ی این احساسات طبیعی و قابل درک است. اما شما می‌توانید کاملاً سالم و مؤثر از عهده هرپس دستگاه تناسلی بربیایید.

  • با شریک جنسی خود صحبت کنید. با صداقت در مورد احساسات‌تان‌ صحبت کنید. به شریک جنسی خود اطمینان کنید و حرف‌های او را باور کنید. سریع افراد را متهم نکنید. ممکن است هرپس دستگاه تناسلی سال‌ها بدون فعالیت در بدن انسان باقی بماند، بنابراین تشخیص زمان دقیق ابتلا به بیماری مشکل است.
  • آگاهی‌تان را بالا ببرید. در مورد شرایط‌تان و این‌که چطور می‌توانید احتمال انتقال بیماری به شریک جنسی آینده‌تان را کاهش دهید با پزشک یا مشاور خود مشورت کنید.
  • عضو گروه‌های حمایتی شوید. با گروه‌های حمایتی در اطراف خود یا از طریق اینترنت ارتباط برقرار کنید تا بتوانید در مورد احساسات‌تان با آن‌ها صحبت کنید یا تجربه‌های آن‌ها را بشنوید.

اگر باردارید و هرپس دارید حتماً به پزشک خود بگویید و یا اگر مطمئن نیستید که هرپس دارید یا نه، حتماً آزمایش‌های لازم را انجام دهید. اگر هرپس داشته باشید، پزشک به شما توصیه می‌کند که در دوره‌ی پایانی بارداری از داروهای مناسب استفاده کنید تا از احتمال انتقال ویروس به نوزاد در هنگام تولد پیشگیری شود. اگر در هنگام زایمان ویروس هرپس فعال شده باشد، پزشک توصیه می‌کند برای به‌دنیاآوردن نوزاد سزارین کنید.

در افراد مختلف، علائم و عوارض تب‌خال دستگاه تناسلی متفاوت است. ممکن است علائم و نشانه‌های بیماری در دوره‌های زمانی مختلف عود کند. برخی از افراد در طول سال چندین دوره عود بیماری را تجربه می‌کنند. اما در اکثر افراد، با گذشت زمان احتمال عود بیماری کم‌تر می‌شود. برخی از عواملی که احتمال عود بیماری را تشدید می‌کنند:

  • استرس
  • خستگی
  • بیماری
  • جراحی
  • پریود در خانم‌ها