سوزاک

سوزاک عفونتی رایج است که باکتری ناقل آن از راه رابطه‌ی جنسی منتقل می‌شود. معمولاً روی مجرای ادرار، دهانه‌ی مقعد، گلو و در زنان روی دهانه‌ی رحم تأثیر می‌گذارد. علاوه بر انتقال متداول در هنگام رابطه‌ی جنسی، امکان دارد در زمان تولد از مادرِ آلوده به نوزاد منتقل شود و معمولاً به چشم نوزادان آسیب می‌رساند.

این بیماری در بیش‌تر موارد علائمی از خود نشان نمی‌دهد. حتا ممکن است فرد متوجه ابتلا به این عفونت نشود. خودداری از روابط جنسی، استفاده از کاندوم و داشتن تنها یک شریک جنسی از بهترین روش‌های پیش‌گیری از بیماری‌های مقاربتی است.

عفونت سوزاک روی قسمت‌های مختلف بدن تأثیر می‌گذارد، اما اغلب در محدوده‌ی آلت تناسلی دیده می‌شود.

علائم و نشانه‌های سوزاک در مردان:

  • ادرار دردناک
  • ترشحات نوک آلت
  • درد و یا تورم در یکی از بیضه‌ها

علائم و نشانه‌های سوزاک در زنان:

  • افزایش ترشحات واژنی
  • ادرار دردناک
  • خونریزی واژنی در فواصل بین عادات ماهانه، مثلاً بعد از مقاربت واژنی
  • دردهای شکمی
  • درد لگن

تأثیر سوزاک در دیگر نقاط بدن

  • مقعد: علائم و نشانه‌ها شامل خارش مقعدی، ترشح چرک از مقعد، لکه‌های خون روشن روی دستمال توالت و فشارآوردن به مقعد هنگام مدفوع‌کردن است.
  • چشم‌ها: زمانی که سوزاک بر چشم‌ها اثر می‌گذارد می‌تواند منجر شود به چشم‌درد، حساسیت به نور و ترشح چرک از یک یا هر دو چشم.
  • حلق: گلودرد و التهاب غدد لنفاوی از علائم عفونت سوزاک در حلق و گلو است.
  • مفاصل: اگر باکتری‌ها باعث آلودگی یک یا چند مفصل شوند (التهاب عفونی مفاصل)، ممکن است مفاصل آلوده گرم، قرمزرنگ، ملتهب و شدیداً دردناک شوند، خصوصاً در هنگام حرکت‌کردن.

هرگاه متوجه هرگونه علائم آزاردهنده از جمله احساس سوزش هنگام ادرار یا ترشحات چرکی از مقعد، واژن و یا آلت خود شدید به پزشک مراجعه کنید. هم‌چنین اگر تشخیص داده شد که شریک جنسی شما به سوزاک مبتلاست، به پزشک مراجعه کنید. ممکن است شما علائمی را نبینید که نیاز به مراجعه به پزشک داشته باشد، با وجود این احتمال دارد شریک جنسی خود را پس از بهبود دوباره آلوده کنید.

عامل سوزاک باکتری نایسریا گونوره آ است. باکتری سوزاک عموماً در هنگام تماس جنسی و از طریق واژن، دهان و مقعد از فرد به فرد منتقل می‌شود.

عواملی که ممکن است خطر عفونت سوزاک را افزایش دهند:

  • سن پایین
  • شریک جنسی جدید
  • داشتن چند شریک جنسی
  • داشتن سابقه‌ی سوزاک
  • مبتلابودن به سایر عفونت‌های جنسی

اگر سوزاک درمان نشود، ممکن است به عوارضی جدی منجر شود:

  • نازایی در زنان

اگر سوزاک درمان‌ نشود ممکن است در رحم و دهانه‌ی رحمی پخش شود و باعث التهاب لگن شود. التهاب لگن عفونتی جدی است که نیازمند درمان فوری است. چراکه ممکن است منجر شود به زخم لوله‌های رحم، افزایش عوارض بارداری و نازایی.

  • ناباروری در مردان

عدم درمان سوزاک در مردان موجب اپیدیدیمیتمی‌شود. اپیدیدیم لوله‌ی کوچک و مارپیچی است واقع در پشت بیضه‌ها جایی که کیسه‌های منی قرار دارد. اپیدیدیمیت درمان‌پذیر است، اما اگر به آن رسیدگی نشود ممکن است به ناباروری منجر شود.

  • سرایت عفونت به مفاصل و دیگر اعضای بدن

باکتری به‌وجودآورنده‌ی سوزاک می‌تواند از طریق گردش خون به سایر نقاط بدن سرایت کند، از جمله مفاصل. از نتایج احتمالی سوزاک می‌توان اشاره کرد به تب، اگزما، زخم‌های پوستی، درد مفاصل، تورم و سفت و خشک‌شدگی اعضای بدن.

  • افزایش خطر ابتلا بهHIV/AIDS

ابتلا به سوزاک فرد را مستعد آلودگی به ویروس ایدز می‌کند. افرادی که هم‌زمان به سوزاک و HIV مبتلایند خطر بیش‌تری برای انتقال هر دو بیماری به شریک جنسی خود دارند.

  • ایجاد عوارض در نوزادان

نوزادانی که عفونت سوزاک از طریق مادر به آن‌ها منتقل می‌شود ممکن است به کوری، زخم روی جمجمه و عفونت‌های دیگر دچار شوند.

اگر حدس می‌زنید که به سوزاک آلوده‌اید، بهتر است نخست به پزشک معالج خود و یا پزشکی عمومی مراجعه کنید. اگر بیماری‌تان به بروز عوارضی منجر شد، ترجیحاً نزد متخصص بروید. از آن‌جا که هنگام ملاقات پزشک موارد بسیاری باید بررسی شود و از طرفی زمان ملاقات نیز کوتاه است، بنابراین از قبل خود را برای ملاقات آماده کنید.

آن‌چه می‌توانید انجام دهید:

پیش از ملاقات با پزشک، حتماً از اقداماتی نظیر محدودکردن رژیم غذایی اطلاع حاصل کنید.

همه‌ی علائم‌تان را بنویسید حتا آن‌هایی را که نیازی به مشورت با پزشک ندارند. فهرستی تهیه کنید از همه‌ی داروها، ویتامین‌ها و مکمل‌های غذایی مورد استفاده‌تان. مواردی را که قصد دارید از پزشک‌تان بپرسید بنویسید.

در زمان کوتاه معاینه‌ی پزشک، همرا‌ه‌داشتن فهرستی از سؤال‌های ضروری می‌تواند در افزایش بهره‌وری جلسه مؤثر باشد. سؤال‌های‌تان را از مهم‌ترین‌ها تا کم‌اهمیت‌ترین مرتب کنید تا اگر زمان ملاقات تمام شد، موارد مهم را پرسیده باشید. سؤالات بنیادی درباره‌ی سوزاک:

  • آیا دلیل علائم و عوارض به‌وجودآمده سوزاک است؟
  • چه آزمایش‌هایی باید انجام شود؟
  • آیا نیاز است که برای تشخیص انواع دیگر بیماری‌های مقاربتی نیز آزمایش داده شود؟
  • آیا شریک جنسی نیز باید آزمایش شود؟
  • چه مدت زمانی باید فعالیت‌های جنسی متوقف شود؟
  • چگونه می‌توان از ابتلا به سوزاک در آینده جلوگیری کرد؟
  • احتمال بروز کدام‌یک از عوارض ناشی از سوزاک بیش‌تر است؟
  • آیا جایگزین مناسبی برای داروهای تجویزشده وجود دارد؟
  • آیا بروشور یا اطلاعیه‌ی چاپ‌شده در مورد بیماری وجود دارد؟ چه وب‌سایت‌هایی به افزایش اطلاعات در این زمینه کمک می‌کند؟
  • چه علائمی مشخص می‌کند که قرار ملاقات دیگری لازم است؟

علاوه بر سؤالاتی که آماده کرده‌اید، اگر بخشی از صحبت‌های پزشک‌تان را متوجه نشدید حتماً درباره‌ی آن‌ دوباره سؤال کنید.

از پزشک خود چه انتظاری داشته باشید؟

احتمالاً پزشک از شما سؤالاتی می‌کند که آمادگی برای پاسخ به آن‌ها زمان بیش‌تری برای سؤالات شما باقی می‌گذارد. پزشک ممکن است چنین مواردی را از شما بپرسد:

  • بروز علائم و نشانه‌های بیماری از چه زمانی شروع شده است؟
  • آیا علائم مداوم بوده‌اند یا مقطعی؟
  • شدت علائم و عوارض چگونه بوده است؟
  • آیا تاکنون به بیماری‌های مقاربتی مبتلا شده‌اید؟

پیش از ملاقات با پزشک چه اقداماتی باید انجام شود؟

پیش از ملاقات با پزشک از آمیزش خودداری کنید. به شریک جنسی خود اطلاع دهید که نشانه‌های مشکوکی را مشاهده کرده‌اید تا شریک شما نیز در صورت نیاز به پزشک مراجعه کند.


برای تشخیص ابتلا به باکتری سوزاک، پزشک از طریق یکی از راه‌های زیر نمونه‌ای از سلول‌های بدن را جمع‌آوری می‌کند:

  • آزمایش ادرار. این تست برای تشخیص وجود باکتری در مجاری ادراری است.
  • نمونه‌برداری از ناحیه‌ی آلوده. نمونه‌برداری از حلق، مجاری ادرار، واژن یا مقعد می‌تواند باکتری قابل تشخیص در آزمایشگاه را به‌دست دهد.

برای خانم‌ها، بسته‌های تست خانگی سوزاک وجود دارد که به‌وسیله‌ی آن از ترشحات واژن نمونه‌برداری می‌کنند و برای بررسی به آزمایشگاه‌های مشخصی می‌فرستند.

آزمایش برای تشخیص سایر بیماری‌های مقاربتی

پزشک ممکن است، با توجه به عوامل خطرآفرین در فرد، پیشنهاد دهد برای تشخیص سایر بیماری‌های مقاربتی نیز آزمایش‌هایی انجام شود. سوزاک خطر ابتلا به سایر بیماری‌های مقاربتی را افزایش می‌دهد، به‌ویژه کلامیدیا که معمولاً با سوزاک همراه است. تست HIV نیز برای همه‌ی افرادی که مبتلا به هرگونه بیماری مقاربتی‌اند، پیشنهاد می‌شود.

درمان سوزاک در بزرگ‌سالان

برای درمان سوزاک در بزرگ‌سالان آنتی‌بیوتیک‌ تجویز می‌شود. به دلیل ظهور انواعی از باکتری‌های سوزاک که در برابر داروهای آنتی‌بیوتیک مقاوم‌اند، مراکز کنترل و پیشگیری بیماری‌ها، برای درمان انواع غیرپیچیده‌ی این بیماری فقط تزریق آنتی‌بیوتیک سفتریاکسون را به همراه یکی از دو آنتی‌بیوتیک خوراکی آزیترومایسین یا دوکسی سایکلین توصیه می‌کند.

بنابر برخی تحقیقات مصرف جمی‌فلوکساسین خوراکی یا جنتامایسین تزریقی هم‌زمان با آزیترومایسین خوراکی تأثیر بسزایی در درمان سوزاک دارد. این درمان برای افرادی مناسب است که به آنتی‌بیوتیک‌های سفالوسپورین (مانند سفتریاکسون) حساسیت دارند.

درمان سوزاک در شریک جنسی

شریک جنسی فرد مبتلا به سوزاک حتا اگر علائم و نشانه‌های بیماری در او بروز نکرده باشد، باید به پزشک مراجعه کند و آزمایش‌های لازم را انجام دهد. این امر به آن سبب است که حتا پس از درمان، امکان ابتلای مجدد فرد به سوزاک از طریق شریک جنسی وی وجود دارد.

درمان سوزاک در کودکان

کودکانی که از مادر مبتلا به سوزاک متولد می‌شوند، برای جلوگیری از عفونت به ناحیه‌ی چشم‌ها به‌سرعت تحت درمان و مصرف دارو قرار می‌گیرند. در صورت رشد عفونت در چشم‌ها، درمان آن از طریق آنتی‌بیوتیک‌ها انجام می‌شود.

  • در هنگام آمیزش از کاندوم استفاده کنید. پرهیز از برقراری رابطه‌ی جنسی بهترین راه برای جلوگیری از ابتلا به سوزاک است. اما در صورت برقراری رابطه‌ی جنسی، در تمام طول ارتباط جنسی (دهانی، مقعدی و واژنی) از کاندوم استفاده کنید.
  • از شریک خود تقاضای اقدام به آزمایش برای بیماری‌های مقاربتی کنید. از شریک جنسی خود بپرسید که آیا تاکنون برای بیماری‌های مقاربتی آزمایش داده است یا خیر. اگر نه، بپرسید که آیا حاضر است این آزمایش‌ها را انجام دهد یا خیر.
  • با فردی که هرگونه علائم غیرمعمولی دارد، رابطه‌ی جنسی برقرار نکنید. اگر هرگونه علائم بیماری‌های مقاربتی نظیر سوزش هنگام ادرار یا زخم و خارش در آلت تناسلی در شریک جنسی شما بروز پیدا کرد، از برقراری رابطه‌ی جنسی با او خودداری کنید.
  • درصورت احتمال ابتلا به سوزاک، آزمایش‌های سوزاک را انجام دهید و با پزشک خود در مورد آزمایش‌های معمول سوزاک صحبت کنید. خطر ابتلا به سوزاک در افرادی بیش‌تر است که در گذشته به هرگونه بیماری مقاربتی مبتلا بوده‌اند، شریک جنسی جدیدی دارند یا با افراد متعددی رابطه‌ی جنسی برقرار می‌کنند.