اچ پی وی

بیش از صدها نوع ویروس اچ پی وی (پاپیلوم انسانی) وجود دارد که موجب پدیدآمدن زگیل در قسمت‌های مختلف بدن، از جمله کف پا، دست و صورت می‌شود.

بیش از چهل گونه از انواع ویروس اچ پی وی، به‌طور خاص، اندام تناسلی را هدف قرار می‌دهند. غالباً عفونت‌های ناشی از اچ پی وی به سرطان منجر نمی‌شود، اما ممکن است برخی از انواع آن در اندام تناسلی به بروز سرطان دهانه‌ی رحم بینجامد؛ دهانه‌ی‌ رحم ناحیه‌ی میان واژن و تخمدان‌هاست. می‌توان برای پیشگیری از ابتلا به گونه‌های اچ پی وی به‌وجودآورنده‌ی زگیل تناسلی یا سرطان دهانه‌ی رحم واکسن تزریق کرد.

در اغلب موارد، دستگاه ایمنی بدن عفونت‌های ناشی از ویروس اچ پی وی را پیش از آن‌که فرصت ایجاد زگیل‌ داشته باشد از بین می‌برد. شکل ظاهری زگیل‌ها بسته به نوع‌شان متفاوت است.

  • زگیل‌های اندام تناسلی. زگیل‌های اندام تناسلی ممکن است به شکل زخم‌های مسطح، ضایعه‌های کوچک گل‌کلم‌مانند یا برآمدگی‌های ساقه‌مانند ظاهر شوند. در زنان، زگیل اندام تناسلی معمولاً روی سطح فرج پدیدار می‌شود، ولی ممکن است در نزدیکی مقعد، روی دهانه‌ی رحم یا روی واژن نیز دیده شود. در آقایان، ممکن است روی آلت، پوست بیضه یا اطراف مقعد رشد کند. به‌ندرت این نوع از زگیل‌ها باعث ایجاد درد یا ناراحتی می‌شود.
  • زگیل‌های معمولی. زگیل‌های معمولی برآمدگی‌های زبری‌اند که معمولاً روی دست‌ها، انگشتان یا اطراف ناخن‌ها پدیدار می‌شوند. در بیش‌تر موارد، شکل ظاهری زگیل‌های معمولی آزاردهنده است و ممکن است حتا دردناک و مستعد جراحت یا خونریزی باشند.
  • زگیل‌های کف پا. زگیل‌های کف پا زبر و دانه‌دانه‌اند و روی پاشنه، سینه‌ی پا و نقاطی رشد می‌کنند که بیش‌ترین فشار بر آن‌ها وارد می‌شود. این زگیل‌ها می‌توانند باعث درد یا ناراحتی شوند.
  • زگیل‌های مسطح. زخم‌های تخت یا با اندکی برآمدگی و با رنگی تیره‌تر از رنگ معمولی پوست‌اند. این زگیل‌ها معمولاً روی صورت، گردن، دست‌ها، مچ دست‌ها، بازو یا زانوها دیده می‌شوند. زگیل‌های مسطح معمولاً به کودکان، نوجوانان یا جوانان کم سن‌وسال سرایت می‌کنند.
  • سرطان دهانه‌ی رحم. اغلب سرطان‌های دهانه‌ی رحم براثر دو گونه از اچ پی وی‌های اندام تناسلی اتفاق می‌افتد. این دو گونه‌ی اچ پی وی معمولاً زگیل تولید نمی‌کنند و به همین علت بیش‌تر زنان اغلب متوجه عفونت آن‌ها نمی‌شوند. معمولاً مراحل آغازین این سرطان بدون علامت است. تست‌های پاپ‌اسمیر تغییرات دهانه‌ی رحم را شناسایی می‌کنند که به سرطان منجر می‌شود و به همین دلیل انجام مرتب آن به زنان توصیه می‌شود.

اگر شما یا فرزندتان به هر نوعی از زگیل مبتلایید که موجب شرم، ناراحتی یا درد در شما می‌شود، حتماً به پزشک مراجعه کنید.

ویروس اچ پی وی از طریق بریدگی، ساییدگی یا پارگی در لایه‌ی خارجی پوست وارد بدن می‌شود. عمدتاً این ویروس از راه تماس پوستی منتقل می‌شود.

اچ پی وی اندام تناسلی از طریق تماس جنسی یا مقاربت از مقعد و سایر تماس‌های پوستی با ناحیه‌ی اندام‌های تناسلی منتقل می‌شود. برخی از ویروس‌های اچ پی وی، که از طریق رابطه‌ی جنسی دهانی منتقل شده‌اند، موجب زخم‌های دهانی یا دستگاه تنفسی فوقانی می‌شوند.

اچ پی وی به‌ندرت در زمان وضع حمل از مادر به نوزاد منتقل می‌شود اما در صورت وقوع، ممکن است سبب عفونت در نواحی تناسلی یا تنفسی فوقانی کودک شود.

عفونت‌های اچ پی وی عفونت‌هایی متداول‌اند و عوامل بسیاری سبب بروز آن ها می‌شوند که در این میان می‌توان به این موارد اشاره کرد:

  • تعدد شرکای جنسی. هرچه تعداد شرکای جنسی بیش‌تر باشد، احتمال ابتلا به اچ پی وی نواحی تناسلی بیش‌تر می‌شود. ارتباط جنسی با فردی که چندین شریک جنسی دارد نیز این خطر را افزایش می‌دهد.
  • سن. زگیل‌های معمولی بیش‌تر در کودکان و نوجوانان رخ می‌دهند. ممکن است زگیل‌های کف پا که در بزرگ‌سالی ظاهر می‌شوند، ابتدا در دوران کودکی بروز پیدا کرده باشند. زگیل‌های نواحی تناسلی اغلب اوقات در نوجوانان و جوانان کم سن‌وسال ظاهر می‌شوند.
  • ضعف در دستگاه ایمنی. افرادی که دستگاه ایمنی ضعیف‌تری دارند به‌مراتب در معرض خطر عفونت بیش‌تری قرار دارند. ممکن است دستگاه ایمنی براثر ایدز یا اچ آی وی یا داروهای تضعیف‌کننده‌ی ایمنی بدن، که بعد از جراحی‌های پیوند اعضا استفاده می‌شوند، تضعیف شود.
  • جراحات پوستی. اگر قسمتی از پوست سوراخ یا پاره شود، بیش‌تر مستعد رشد زگیل‌های معمولی است. برای مثال افرادی که ناخن می‌جوند بیش از دیگران در معرض خطر ابتلا به زگیل‌هایی‌اند که در اطراف ناخن‌ها ظاهر می‌شوند.
  • تماس شخصی. لمس‌کردن زگیل‌های شخص دیگر بدون پوشش محافظ یا تماس با سطوحی که در معرض ویروس اچ پی وی‌اند، مانند حمام‌های عمومی یا استخرها، خطر عفونت‌های ناشی از اچ پی وی را افزایش می‌دهد.

ممکن است برخی از عفونت‌های اچ پی وی باعث بروز زخم‌هایی روی زبان، لوزه‌ها، سقف دهان، درون حنجره و بینی شود.

سرطان

اکثر سرطان‌های دهانه‌ی رحم براثر دو گونه از اچ پی وی‌های اندام تناسلی اتفاق می‌افتد. این دو گونه ممکن است حتا باعث گسترش سرطان در اندام تناسلی، مقعد، دهان و دستگاه تنفسی فوقانی شود.

اگر گمان می‌کنید به ویروس اچ پی وی آلوده شده‌اید، نخست به پزشک خانوادگی خود مراجعه ‌کنید. با توجه به این‌که زگیل‌های شما در کدام ناحیه پدید آمده‌اند، پزشک خانوادگی‌تان به شما توصیه می‌کند نزد یکی از این متخصصان بروید: متخصص اختلالات پوستی (درماتولوژیست یا متخصص امراض پوستی)، متخصص امراضِ پا (پودیاتریست)، متخصص اندام تناسلی مانند متخصص زنان (ژنیکولوژیست) یا متخصص دستگاه ادرار (اورولوژیست).

آن‌چه می‌توانید انجام دهید

پیش از ملاقات با پزشک‌تان، بهتر است فهرستی تهیه کنید از آن‌چه باید از پزشک خود بپرسید:

  • چه نوع آزمایش‌هایی باید انجام دهم؟
  • چگونه از ابتلا به عفونت اچ پی وی در آینده پیشگیری کنم؟
  • آیا جایگزینی برای داروی تجویزشده وجود دارد؟
  • آیا بروشور یا مقالات چاپ‌شده‌ای برای مطالعه‌ی بیش‌تر وجود دارد؟ کدام وب‌سایت‌ها را در این باره پیشنهاد می‌دهید؟
  • چه‌چیز مشخص می‌کند که به مراجعه‌ی مجدد نیاز دارم؟

افزون بر سؤالاتی که آماده کرده‌اید، اگر موارد دیگری به ذهن‌تان رسید در پرسیدن آن از پزشک معالج‌تان لحظه‌ا‌ی درنگ نکنید.

چه انتظاری از پزشک خود دارید؟

ممکن است پزشک‌تان درباره‌ی پاره‌ای از مسائل از شما سؤالاتی کند:

  • از چه زمانی به علائم خود پی بردید؟
  • چه علائمی دارید؟
  • در کدام نواحی متوجه زخم شده‌اید؟
  • آیا زخم‌های شما دردناک‌اند؟

پزشک پس از معاینه‌ی زگیل‌ها یا زخم‌ها، قادر است عفونت اچ پی وی را تشخیص ‌دهد. اگر زگیل‌های اندام تناسلی قابل رؤیت نباشد، لازم است یک یا چند آزمایش انجام دهید:

  • آزمایش محلول اسید استیک یا سرکه. ممکن است پزشک از محلول سرکه استفاده ‌کند. استفاده از این محلول سبب می‌شود که نواحی تناسلی آلوده به اچ پی وی به رنگ سفید درآید. ممکن است پزشک این محلول را به نواحی تناسلی بدن شما بمالد. اگر این نواحی عفونی شده باشد، سفیررنگ می‌شود. این آزمایش می‌تواند در تشخیص زخم‌های مسطح کمک کند که به‌دشواری قابل رؤیت‌اند.
  • آزمایش پاپ‌اسمیر. پزشک از سلول‌های دهانه‌ی رحم یا واژن نمونه‌برداری می‌کند و به آزمایشگاه می‌فرستد. آزمایش پاپ‌اسمیر می‌تواند وضع غیرعادی منجر به سرطان را شناسایی کند.
  • آزمایش دی ان ای. این آزمایش، دی ان ای انواع پرخطر اچ پی وی را که به سرطان‌های اندام تناسلی مرتبط‌اند، شناسایی می‌کند. آزمایش دی ان ای تعدادی از سلول‌های دهانه‌ی رحم را بررسی می‌کند.

زگیل‌ها معمولاً بدون دارو و درمان مشخصی از بین می‌روند. اما ممکن است حتا در صورت ناپدیدشدن یا پاک‌سازی نیز فرد هم‌چنان ناقل ویروس باشد و عفونت را به دیگران انتقال دهد.

داروها

معمولاً داروهای ازبین‌برنده‌ی زگیل‌ها مستقیماً روی زخم مالیده می‌شود و باید چندین بار استعمال ‌شود تا تأثیر مطلوب برجای بگذارد.

  • سالیسیلیک اسید. این دارو را که بدون نسخه نیز می‌توان تهیه کرد در درمان زگیل به‌کار می‌برند. سازوکار این دارو این است که در هر بار مصرفِ آن، لایه‌ای نازک از سطح زگیل برداشته می‌شود. از این دارو نباید برای درمان زگیل‌های تناسلی استفاده کرد، زیرا باعث خارش شدید در این نواحی می‌شود.
  • ایمی‌کیمود (آلداراـ زیکلارا). این کرم تجویزی قدرت دستگاه ایمنی را برای مقابله با ویروس اچ پی وی افزایش می‌دهد. عوارض جانبی معمول آن قرمزی و تورم در ناحیه‌هایی است که کرم مورد استفاده قرار می‌گیرد.
  • پودوفیلکس (کندیلکس). داروی متداول دیگری است که زگیل اندام تناسلی را از بین می‌برد. این دارو ممکن است باعث درد یا خارش در ناحیه‌های مربوطه شود.
  • تری کلرو استیک اسید. این داروی شیمیایی، زگیل‌های ناحیه‌ی تناسلی را می‌سوزاند و ممکن است باعث سوزش موضعی شود.

جراحی و روش‌های درمانی دیگر

چنان‌چه استفاده از دارو بی‌فایده باشد، ممکن است پزشک یکی از راه‌های زیر را تجویز کند که به‌طور فیزیکی زگیل را خارج می‌کند

  • منجمدکردن با استفاده از محلول نیتروژن (کرایوتراپی)
  • استفاده از جریان برق برای سوزاندن زگیل یا زخم
  • برداشتن زگیل با عمل جراحی
  • جراحی با لیزر

زگیل‌های معمولی. پیشگیری از زگیل‌های معمولی کار دشواری است. فردی که در بدنش زگیل‌های معمولی دارد می‌تواند با خودداری از دست‌زدن به زگیل و جویدن ناخن‌ها مانع رشد و گسترش آن‌ها شود.

زگیل‌های کف پا. می‌توان شیوع عفونت اچ پی ویِ ایجادکننده‌ی زگیل‌های کف پا را با چنین روش‌هایی متوقف کرد: تمیز و خشک نگه‌داشتن پاها، پوشیدن جوراب‌های تمیز و پوشیدن کفش یا دمپایی در استخرهای عمومی و رختکن‌ها.

زگیل‌های اندام تناسلی. می‌توان خطر ابتلا به زگیل‌های ناشی از اچ پی وی در اندام تناسلی را از طریق موارد زیر کاهش داد:

  • داشتن یک شریک جنسی برای طرفین برقرارکننده‌ی رابطه‌ی جنسی
  • کاهش تعداد شرکای جنسی
  • استفاده از کاندوم لاتکس که می‌تواند انتقال برخی از انواع اچ پی وی را متوقف کند نه همه‌ی انواع آن را.

واکسن‌های اچ پی وی

واکسنی به نام گاردازیل از گونه‌ای از اچ پی وی پیشگیری می‌کند که منجر به بیش‌ترشدن زگیل‌های نواحی تناسلی می‌شود. هم‌چنین گاردازیل از گونه‌های اچ پی وی که منجر می‌شود به زگیل‌های دهانه‌ی رحم جلوگیری می‌کند. واکسن دیگری به نام سرواتیکس از سرطان دهانه‌ی رحم جلوگیری می‌کند، اما در درمان زگیل‌های نواحی تناسلی تأثیری ندارد.

کمیته‌ی ملی مشاوره در امور ایمنی و واکسیناسیون توصیه می‌کند دختران و پسران در یازده و دوازده سالگی به‌طور مداوم واکسن اچ پی وی را تزریق کنند. در غیر این صورت، واکسیناسیون در دختران و زنان تا ۲۶ سالگی و در پسران و آقایان تا ۲۱ سالگی توصیه می‌شود. واکسن‌زدن مردان تا ۲۶ سالگی نیز مفید است. این واکسن‌ها زمانی بیش‌ترین اثر را دارند که پیش از فعال‌شدن در امور جنسی تزریق شوند.