اچ آی وی/ ایدز

ایدز نوعی بیماری مزمن است و تهدیدی بالقوه برای حیات انسان‌هاست که براثر ویروس HIV معروف به «ویروس نقص ایمنی انسان» به‌وجود می‌آید. این ویروس با تخریب سیستم ایمنی بدن، توانایی شخص را در مقابله با ارگانیسم‌های عامل بیماری دچار اختلال می‌کند. HIV بیماری واگیردار جنسی است. اما از راه‌های دیگری نیز انتقال می‌یابد، از جمله تماس با خون آلوده به این ویروس، انتقال از مادر به کودک در دوره‌ی بارداری، وضع حمل (زایمان) یا دوره‌ی شیردهی. سال‌ها به طول می‌انجامد تا این ویروس سیستم دفاعی شخص را تضعیف کند و بدین‌ترتیب شخص متوجه شود که به ایدز مبتلاست.

تاکنون هیچ درمان قطعی برای این بیماری کشف نشده است. اما داروهایی وجود دارد که به طرز قابل ملاحظه‌ای سرعت پیشرفت این بیماری را کاهش می‌دهد. این داروها تعداد تلفات ایدز را در بسیاری از کشورهای پیشرفته کاهش داده‌اند، اما هم‌چنان این بیماری جان بسیاری را در افریقا و بخش‌هایی از آسیا می‌گیرد.

علائم HIV با توجه به مرحله‌ی بیماری متفاوت است.

عفونت اولیه (infection)

بسیاری از مبتلایان HIV، در حدود یک یا دو ماه پس از ورود ویروس به بدن‌شان با نشانه‌های شبیه به آنفولانزا مواجه می‌شوند. این بیماری موسوم به HIV اولیه ممکن است چند هفته‌ای به طول انجامد و علائم احتمالی آن بدین شرح است :

  • تب
  • دردهای عضلانی
  • خارش و تهدید پوست
  • سردرد
  • گلودرد
  • زخم‌های دهانی یا تناسلی
  • تورم غدد لنفاوی خصوصاً در ناحیه‌ی گردن
  • درد مفاصل
  • تعریق شبانه
  • اسهال

اگرچه علائم عفونت HIV اولیه آن‌قدر خفیف‌اند که معمولاً مورد توجه قرار نمی‌گیرند، اما میزان ویروس موجود در خون در این دوره بسیار زیاد است. در نتیجه HIV در دوره‌ی اولیه بسیار بیش‌تر از دوره‌های بعدی سرایت می‌کند.

مرحله‌ی بالینی نهفته

در برخی از افراد، تورم شدید غدد لنفاوی در طول دوره‌ی HIV بالینی نهفته اتفاق می‌افتد. در غیر این صورت هیچ علائم یا نشانه‌ی خاصی از بیماری در این دوره وجود ندارد و HIV به‌صورت ویروسی آزاد در گلبول‌های سفید خون باقی می‌ماند.

مرحله‌ی آغازین نشانه‌های عفونت HIV

هم‌چنان‌ که ویروس به تکثیر خود و تخریب سلول‌های دفاعی بدن ادامه می‌دهد، علائم خفیف شدت می‌گیرد و علائم مزمن دیگری نمایان می‌شود:

  • تب
  • خستگی
  • تورم غدد لنفاوی (که اغلب از اولین نشانه‌های ایدز است)
  • اسهال
  • کاهش وزن
  • سرفه و تنگی نفس

پیشرفت به ایدز

اگر شخص مبتلا به ویروس HIV درمانی را دریافت نکند، بیماری در طی ده سال به ایدز تبدیل می‌شود. هم‌زمان با پیشرفت ایدز، سیستم دفاعی بدن به‌شدت تخریب می‌شود و ویروس بدن را مستعد پذیرش سایر بیماری‌های فرصت‌طلب می‌کند؛ بیماری‌هایی که برای فردی با سیستم ایمنی سالم مشکل خاصی ایجاد نمی‌کند. برخی از علائم و نشانه‌های این بیماری‌ها بدین قرار است:

  • تعریق مفرط شبانه تا حد خیس‌شدن
  • تب‌ولرز بالاتر از 38 C یا 100 F به‌ مدت چندین هفته
  • سرفه و تنگی نفسی
  • اسهال شدید
  • لکه‌های سفید یا زخم‌های غیرعادی دائمی در دهان یا زبان
  • سردرد
  • خستگی‌های مداوم و بی‌دلیل
  • تاری دید یا انحراف دید
  • کاهش وزن
  • تورم و حساسیت‌های پوستی

اگر گمان می‌کنید به HIV مبتلا شده‌اید یا ممکن است به آن مبتلا شوید، فورا به پزشک مراجعه کنید.

دانشمندان بر این باورند که نخستین بار ویروسی شبیه HIV در گله‌ای از میمون‌ها در افریقا، که برای غذا شکار شده بودند، مشاهده شد. تماس با خون میمونی عفونی در حین کشتن و پختن او سبب شد که ویروس وارد بدن انسان شود و به HIV تبدیل شود.

چگونگی تبدیل ویروس HIV به ایدز

HIV سلول‌های CD4 را تخریب می‌کند (نوع خاصی از گلبول‌های سفید که در مقابله با بیماری‌ها نقش بسزایی دارد). هرچه CD4ها بیش‌تر از بین می‌روند، سیستم ایمنی شخص نیز ضعیف‌تر می‌شود. ممکن است شخص سال‌ها پیش از این‌که ایدز بگیرد به HIV مبتلا باشد.

HIV زمانی به ایدز تبدیل می‌شود که تعداد CD4های فرد مبتلا به کم‌تر از 200 برسد یا فرد یکی از عوارض مشخص ایدز را تجربه کند، عوارضی چون:

  • ذات‌الریه
  • Cytomegalovirus. نوعی تب‌خال ویروسی که علائم ضعیف ولی تأثیرات مخربی بر سیستم عصبی و ایمنی دارد.
  • سل
  • Cryptosporidiosis اسهال انگلی.

برای مبتلاشدن به HIV باید خون، منی یا مایع واژنی آلوده به ویروس وارد بدن شود. تماس‌های معمولی مانند درآغوش‌گرفتن، بوسیدن، رقصیدن یا دست‌دادن با فرد مبتلا باعث انتقال بیماری نمی‌شود. هم‌چنین HIV از طریق هوا، آب یا نیش حشرات نیز انتقال نمی‌یابد. راه‌های انتقال این بیماری بدین شرح است:

  • رابطه‌ی جنسی. هر نوع رابطه‌ی جنسی (واژنی، دهانی، مقعدی) با فرد مبتلا چنان‌که خون، منی یا مایع واژنی او وارد بدن شود بیماری را انتقال می‌دهد. ویروس از طریق زخم‌های دهانی، بریدگی‌های مهبلی یا معقدی در طول رابطه‌ی جنسی وارد بدن می‌شود.
  • تزریق خون. در برخی از موارد ویروس از طریق تزریق‌های خونی انتقال می‌یابد. هم‌اکنون در بانک‌های خونی منابع خونی را ازلحاظ عدم وجود ویروس HIV بررسی می‌کنند در نتیجه خطر ابتلا از این طریق بسیار کاهش یافته است.
  • سرنگ مشترک.ویروس HIV ممکن است از طریق سرنگ آلوده به خون انتقال یابد. لوازم تزریق مواد مخدر مشترک فرد را در معرض خطر شدید مبتلاشدن به HIV و سایر بیماری‌ها از جمله هپاتیت قرار می‌دهد.
  • انتقال از مادر به کودک. مادر مبتلا می‌تواند در دوران بارداری، زایمان یا شیردهی کودک خود را نیز مبتلا کند. اما اگر در طول دوران بارداری معالجات لازم را انجام دهد، خطر ابتلای کودک خود را تا حد چشم‌گیری کاهش می‌دهد.

نخستین بار که ایدز (HIV / AIDS) در کشور امریکا شناخته شد، آشکارا علائم آن در مردان هم‌جنس‌گرا نمایان شد. با وجود این، اکنون این بیماری به‌وضوح بین افراد غیرهم‌جنس‌گرا نیز شایع شده است و صرف‌نظر از نژاد، جنس، سن و تمایلات جنسی افراد می‌تواند منتقل شود. عوامل مهمی که فرد را در معرض خطر جدی ابتلا به این بیماری قرار می‌دهد بدین شرح است:

  • روابط جنسی محافظت‌نشده. آمیزش جنسی بدون استفاده از کاندوم لاتکس. خطر ابتلا به این بیماری در رابطه‌ی جنسی مقعدی بیش‌تر از رابطه‌ی واژنی است. هم‌چنین شرکای جنسی متعدد بالطبع فرد را در معرض خطر بیش‌تری قرار می‌دهد.
  • ابتلا به بیماری‌های جنسی دیگر. بسیاری از آلودگی‌هایی که از طریق آمیزش جنسی منتقل می‌شوند سبب بروز زخم‌هایی در ناحیه‌ی تناسلی می‌شوند که در واقع این زخم‌ها دروازه‌ی ورود HIV به بدن‌اند.
  • استفاده از مواد مخدر تزریقی. افرادی که داروهای مخدر تزریقی مصرف می‌کنند غالباً از سوزن مشترک استفاده می‌کنند که این امر آن‌ها را در تماس با خون سایر افراد قرار می‌دهد.

ابتلا به HIV سیستم ایمنی بدن را تضعیف می‌کند و فرد مبتلا را مستعد پذیرش همه‌ی انواع بیماری‌های واگیردار و انواع خاصی از سرطان‌ها می‌کند.

عفونت‌های رایجِ همزمان HIV/AIDS

  • سل (Tuberculosis). در کشورهای مواجه با فقر و کمبود منابع، سل از بیماری‌های مرتبط با HIV و از علل اصلی مرگ بیماران ایدزی است. بسیاری از افراد به هر دو این بیماری‌ها (سل و ایدز) مبتلا می‌شوند. در حال حاضر میلیون‌ها نفر به HIV و سل مبتلایند و بسیاری از متخصصان این دو را بیماری‌های دوقلوی واگیردار تلقی می‌کنند.
  • سالمونلا (Salmonella). نوعی عفونت باکتریایی است. فرد از طریق آب یا غذای آلوده به این بیماری مبتلا می‌شود. نشانه‌های این بیماری عبارت‌اند از اسهال شدید، تب‌ولرز، دردهای شکمی و در برخی از موارد استفراغ. اگرچه این بیماری هر شخصی را که در معرض باکتری‌های آن باشد آلوده می‌کند، بیش‌تر در افراد HIV مثبت شایع است.
  • سیتومگال (Cytomegalovirus). عفونتی تب‌خالی است که از طریق مایعات بدن چون عرق، بزاق دهان، خون، ادرار، منی و شیر مادر منتقل می‌شود. سیستم ایمنیِ سالم این ویروس را غیرفعال می‌کند و عفونت در بدن نهفته باقی می‌ماند. اما اگر سیستم ایمنی بدن ضعیف شود، این ویروس دوباره فعال می‌شود و باعث آسیب‌رساندن به چشم‌ها، دستگاه گوارشی، ریه‌ها و سایر ارگان‌های بدن می‌شود.
  • کاندیدیاز یا برفک (Candidiasis). بیماری رایجِ مرتبط با HIV است. در واقع عفونتی قارچی است که سبب تورم یا پیدایش لایه‌ی ضخیم سفیدرنگ روی غشای مخاطی دهان، زبان، مری و واژن می‌شود. کودکان علائم شدیدتری در دهان یا مری دارند که به هنگام بلع با درد و دشواری همراه است.
  • کریپتوکوکوزیس (Cryptococcal meningitis). مننژیت تورم غشا و مخاط اطراف مغز و نخاع است. این نوع عفونت مرتبط با HIV است و مختل‌کننده‌ی سیستم مرکزی اعصاب است. عامل انتقال آن قارچ‌های موجود در خاک و نیز فضله‌ی پرنده و خفاش است.
  • توکسوپلاسموز (Toxoplasmosis). این بیماری به‌صورت بالقوه عفونتی کشنده است که از طریق توکسوپلاسما گوندی (Toxoplasma gondii) منتقل می‌شود. توکسوپلاسما عفونت انگلی است که در مرحله‌ی اول از طریق گربه‌ها سرایت می‌کند. این انگل را گربه‌های ناقل از طریق مدفوع خود دفع می‌کنند و سپس این انگل به حیوانات دیگر منتقل می‌شود.
  • کریپتوسپوریدیوم (Cryptosporidiosis). عفونتی است که عامل آن انگلی روده‌ای است. از طریق نوشیدن آب یا خوردن غذای آلوده در روده‌ها و مجرای صفرا رشد می‌کند و فرد مبتلا به ایدز را دچار اسهال مزمن و شدید می‌کند.

سرطان‌های شایع مربوط به ایدز

  • سارکوم کاپوزی (Kaposi’s sarcoma). توموری مربوط به دیواره‌های عروق خونی است. اگرچه این تومور در افرادی دیده شده است که مبتلا به ایدز نیستند، ولی در افرادی که ایدز دارند بسیار شایع‌تر است. این تومور معمولاً به شکل بافت‌های قرمز، صورتی و ارغوانی روی پوست و دهان افراد مبتلا ظاهر می‌شود. در افرادی با پوست‌های تیره‌تر، این بافت‌ها ممکن است به رنگ قهوه‌ای تیره یا سیاه ظاهر ‌شود. هم‌چنین این بیماری روی ارگان‌های داخلی مانند ریه و دستگاه گوارشی نیز اثر می‌گذارد.
  • سرطان لنف (Lymphomas). این نوع سرطان در سلول‌های سفید خون پدید می‌آید و معمولاً از غدد لنفاوی شروع می‌شود. یکی از نشانه‌های شایع زودهنگام آن، تورم در ناحیه‌ی غدد لنفاوی در گردن، زیربغل یا کشاله‌ی ران فرد مبتلاست.

عوارض دیگر

  • سندرم تحلیل‌برنده. دوره‌های درمانی سنگین سبب می‌شود تعداد سندروم‌های تضعیف‌کننده کاهش یابد. با این حال بیماران مبتلا بسیاری از این علائم را نشان می‌دهند. این سندرم موجب کاهش حداقل 10 درصد از وزن، اسهال، ضعف مزمن و تب می‌شود.
  • عوارض عصبی. اگرچه ظاهراً ایدز به سلول‌های عصبی آسیبی نمی‌زند، سبب عوارضی عصبی می‌شود چون گیجی، فراموشی، افسردگی، اضطراب و مشکل در راه‌رفتن. جنون یکی از عوارض عصبی رایج در این بیماری است که به تغییرات رفتاری و اختلال در عملکرد روانی منجر می‌شود.
  • بیماری‌های کلیوی مرتبط با ایدز[2]. غالباً سبب تورم و التهابِ فیلترهای درون کلیه می‌شود که خارج‌کننده‌ی مایعات اضافی و مواد زائد جریان خون از طریق ادرارند .به دلیل زمینه‌ی ژنتیکی، خطر پیشرفت این بیماری در سیاه‌پوستان امریکایی بیش‌تر است. صرف‌نظر از تعداد CD4، دوره‌ی درمان ازبین‌برنده‌ی ویروس باید در افرادی صورت گیرد که تشخیص HIV AN برای آن‌ها داده شده است و تاکنون مورد درمان قرار نگرفته‌اند.

اگر فردی مشکوک است که به ویروس HIV مبتلا شده است، باید به پزشک مراجعه کند و در صورت لزوم به پزشکی متخصص ارجاع داده ‌شود.

آن‌چه می‌توانید انجام دهید

پیش از ملاقات، فرد باید به این سؤالات پاسخ دهد:

  • فکر می‌کنید چگونه در معرض این ویروس قرار گرفته‌اید؟
  • چه علائمی دارید؟
  • آیا عوامل خطرزایی مانند رابطه‌ی محافظت‌نشده‌ی مقعدی یا استفاده از مواد مخدر تزریقی در گذشته داشته‌اید؟
  • چه نوع داروها و یا مکمل‌هایی مصرف می‌کنید؟

چه انتظاراتی از پزشک خود دارید؟

پزشک در مورد سبک زندگی و سلامت فرد سوالاتی می‌کند. هم‌چنین برای بررسی موارد زیر تعدادی تست فیزیکی می‌گیرد:

  • تورم غدد لنفاوی
  • زخم‌های پوستی یا دهانی
  • مشکلات عصبی
  • صداهای غیرطبیعی در شش‌ها
  • بزرگ‌شدگی اجزای ناحیه‌ی شکم

در این فاصله چه کارهایی می‌توان انجام داد؟

فرد مبتلا به HIV برای مراقبت از خود و دیگران باید اقدامات مراقبتی زیر را انجام دهد:

  • داشتن روابط جنسی محافظت‌شده.
  • استفاده از سوزن تمیز برای تزریق و به اشتراک‌نگذاشتن آن با افراد دیگر.

ایدز معمولاً از طریق آزمایش خون یا بزاق دهان و آزمون حضور پادتن ضد ویروس ایدز تشخیص داده می‌شود. متأسفانه در مدت کوتاهی پس از ابتلا، این راه تشخیص نتایج دقیقی نمی‌دهد. زیرا غالباً پس از شروع عفونت، بیش از دوازده هفته طول می‌کشد که بدن این پادتن‌ها را تولید کند. در موارد نادری، شش ماه طول می‌کشد تا این آزمایش مثبت شود. روش جدیدتر برای تشخیص بیماری، وجود پروتئینی در بدن است که پس از شروع عفونت سریعاً در بدن تولید می‌شود و بیماری را در روزهای نخستین تأیید کند. تشخیص زودهنگام باعث می‌شود برای جلوگیری از سرایت این ویروس به سایر افراد، هرچه سریع‌تر اقدامات احتیاطی انجام ‌شود. هم‌چنین شواهد بسیاری نشان می‌دهد که درمان‌های به‌موقع مزیت‌های فراوانی برای بیمار دارد.

آزمایش برای تعیین درمان‌های مناسب

اگر فردی مبتلا به ویروس HIV باشد، چندین آزمایش مختلف به پزشک کمک می‌کند که تشخیص دهد بیماری فرد در چه مرحله‌ای است. این آزمایش‌ها شامل موارد زیر است:

  • تعداد لنفوسیت‌های CD4. نوعی از سلول‌های سفید خون‌اند که ویروس HIV به‌طور ویژه‌ای به آن‌ها حمله می‌کند. در افراد سالم، تعداد 4CD از 500 تا بیش از 1000 متغیر است، حال آن‌که‌ در فرد مبتلا به ایدز حتا اگر شخص هیچ‌گونه علائمی نداشته باشد، این تعداد به کم‌تر از 200 تقلیل می‌یابد.
  • آزمایش میزان ویروس موجود در سلول‌ها. این آزمایش مقدار ویروس را در خون فرد اندازه می‌گیرد، مطالعات نشان داده‌اند که حجم بالای ویروس در خون بدن را در معرض خطرِ آلوده‌شدن به ایدز قرار می‌دهد.
  • مقاومت بدن در برابر دارو. این آزمایش خون مشخص می‌کند که فرد در برابر کدام‌یک از داروهای ضد ویروس HIV مقاوم است و کدام‌یک از داروها ممکن است عملکرد بهتری داشته باشد.

آزمایش‌هایی برای تشخیص عوارض ایدز

ممکن است پزشک برای بررسی وضعیت فرد در خصوص سایر عفونت‌ها یا عوارض دیگر چندین آزمایش توصیه کند که شامل چنین مواردی است:

  • سل
  • هپاتیت
  • توکسوپلاسما (ناشی از نوعی انگل تک‌یاخته)
  • آلودگی‌های منتقل‌شده از طریق روابط جنسی
  • آسیب به کلیه یا کبد
  • آلودگی‌های مجاری ادرار

هیچ درمان قطعی برای HIV/AIDS وجود ندارد. اما برای کنترل این ویروس داروهای مختلفی وجود دارد که به‌صورت ترکیبی به‌کار می‌روند. هر دسته از داروهای ضد HIV، ویروس را به روش متفاوتی مهار می‌کند. برای جلوگیری از تطبیق‌یافتن ویروس HIV و ایمن‌شدن آن در برابر یک نوع از داروها در بدن، بهترین راه این است که حداقل سه دارو از دو دسته‌ی مختلف مصرف شود. داروهای ضد HIV در دسته‌های زیر قرار می‌گیرد:

  • مهارکننده‌های Non-nucleoside reverse transcriptase)NNRTها) NNRT ها پروتِئينی را از کار می‌اندازند که HIV برای ساختن همانندهایی از خودش نیاز دارد.
  • مهارکننده‌های Nucleoside reverse transcriptase inhibitors)NRTI) ها نسخه‌ی ناقصی از بلوک‌های سازنده‌ی همانندهای HIV است.
  • مهارکننده‌های protease)PIها). PIها پروتئین دیگری به نام protease را که HIV برای ساختن همانندهایی از خودش احتیاج دارد از کار می‌اندازد.
  • مهارکننده‌های ترکیبی یا ورودی. این داروها از ورود ویروس HIV به درون سلول‌های CD4 جلوگیری می‌کند.
  • مهارکننده‌های (integranse) پروتئینی به نام integranse را که HIV از آن برای قراردادن ماده‌ی ژنتیکی خود در درون سلول‌های CD4 استفاده می‌کند از کار می‌اندازد.

چه زمانی باید درمان را شروع کرد؟

در هریک از وضعیت‌های زیر باید درمان را آغاز کرد:

  • داشتن علائم مزمن
  • کاهش تعداد CD4ها کم‌تر از 500
  • حاملگی
  • داشتن بیماری کلیوی مرتبط با HIV
  • تحت درمان‌بودن برای هپاتیت B

ممکن است درمان سخت باشد

ممکن است لازم باشد برای درمانHIV چند عدد قرص در ساعات مشخصی از روز تا آخر عمر مصرف شود. عوارض جانبی این درمان‌ها نیز شامل موارد زیر است:

  • حالت تهوع، استفراغ و اسهال
  • تپش قلب غیرطبیعی
  • تنگی نفس
  • خارش و تحریک‌های پوستی
  • ضعف استخوانی
  • پوکی استخوان به‌ویژه در مفاصل ران

بیماری‌های همراه و درمان‌های هم‌زمان

اگر فرد دچار HIV باشد، ممکن است برخی از مشکلات سلامتی نیز، که پیامدهای طبیعی پیری‌اند، برای او مشکل‌ساز ‌شوند. ممکن است براثر مصرف داروهای ضد HIV، برخی از داروهای رایج برای بیماری‌های قلبی‌ـ‌عروقی، سوخت‌وسازی و بیماری‌های استخوانیِ دوران کهن‌سالی به اندازه‌ی کافی اثرگذار نباشد. در این موارد فرد باید با پزشک خود مشورت کند. هم‌چنین داروهای ضد HIV اثر متقابلی روی این داروها دارند:

  • داروهای پیشگیری از بارداری و داروهای هورمونی برای زنان
  • داروهای مصرفی برای درمان سل
  • داروهای مصرفی برای درمان هپاتیت C

پاسخ به درمان

پاسخ فرد به هر نوع درمانی با میزان ویروسی‌بودن او و تعداد CD4 خونش مشخص می‌شود. میزان ویروس شخص یا در اصطلاح بار ویروسی او ابتدا در شروع معالجات و پس از آن هر سه الی چهار ماه در طول درمان آزمایش می‌شود. تعداد CD4ها نیز هر سه الی شش ماه باید اندازه‌گیری شود.

درمان‌های HIV می‌بایست بار ویروسی شخص را تا جایی کاهش دهد که غیر قابل تشخیص شود. اما این به آن معنا نیست که HIV از بین رفته است، بلکه فقط به این معناست که ویروس آن‌قدر کم شده است که آزمایشات قابلیت تشخیص آن را ندارند. حتا ممکن است شخص هم‌چنان قابلیت انتقال بیماری را به دیگران داشته باشد.

اگرچه دریافت درمان‌های دارویی برای درمان بیماری ایدز مهم است، درعین‌حال فعالانه در درمان و مراقبت خود شرکت‌داشتن از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. پیشنهادات زیر به فرد مبتلا کمک می‌کند که مدت زمان بیش‌تری عمر کند:

  • خوردن غذاهای سالم. تأکید بر خوردن میوه و سبزیجات تازه، غلات سبوس‌دار و پروتئین‌های کم‌چرب مانند ماهی، مرغ و سویا. خوردن غذاهای سالم به شخص کمک می‌کند که سالم و قوی بماند، انرژی بیش‌تری کسب کند و از سیستم ایمنی او محافظت شود.
  • پرهیز از مصرف برخی از غذاها. بیماری‌هایی ناشی از غذاهای مسموم در اشخاص مبتلا به HIV تأثیر بیش‌تری می‌گذارد. از مصرف محصولات لبنی غیرپاستوریزه، تخم‌مرغ خام، غذاهای دریایی خام مانند صدف و سوشی پرهیز کنید. گوشت را کاملاً بپزید تا رنگ صورتی آن از بین برود.
  • واکسیناسیون. واکسیناسیون از ابتلا به بیماری‌هایی مانند آنفولانزا و ذات‌الریه جلوگیری می‌کند. البته باید مطمئن شد که واکسن حاوی ویروس زنده نباشد، زیرا برای فردی با سیستم ایمنی ضعیف ویروس زنده خطری جدی است.
  • اجتناب از تماس با حیوانات خانگی. برخی از حیوانات می‌توانند ناقل انگل‌هایی باشند که در افراد مبتلا به HIV به بیماری منجر شود. فضله‌ی گربه ناقل بیماری توکسوپلاسموزیس(toxoplasmosis) است و حیوانات خانگی خزنده نیز می‌توانند ناقل بیماری سالمونلا (salmonella) باشند.

داروهای جایگزین

اکثر افراد مبتلا به بیماری ایدز سعی می‌کنند از رژیم‌های مکملی استفاده کنند که سیستم ایمنی بدن‌شان را تقویت ‌کند یا عوارض جانبی داروها را خنثا یا کم‌اثر ‌کند.

مکمل‌هایی که ممکن است مفید باشند

  • روغن ماهی. برخی از داروهای ضد ویروس HIV منجر می‌شود به افزایش سطح کلسترول خون. مطالعات نشان می‌دهد که این مکمل روغن ماهی باعث کاهش سطح کلسترول خون می‌شود.
  • پروتئین آب پنیر. شواهد مقدماتی بیان می‌کند که این پروتئین سبب افزایش وزن بیمارانی می‌شود که در طول درمان وزن از دست می‌دهند. هم‌چنین باعث افزایش تعداد CD4 و کاهش اسهال می‌شود.

مکمل‌هایی که ممکن است خطرناک باشند

  • مخمر سنت جان (St .john swort). معمولاً این مکمل برای بیماری افسردگی حاد تجویز می‌شود که اثر چندین نوع از داروهای ضد ویروس HIV را تا بیش از 50 درصد کاهش می‌دهد.
  • مکمل‌های سیر. اگرچه سیر سیستم ایمنی فرد مبتلا را تقویت می‌کند، اما بر داروهای ضد ویروس HIV اثر متقابلی دارد و موجب کاهش اثر آن‌ها تا 50 درصد می‌شود با این همه گاهی خوردن سیر به نظر بی‌خطر است.

اطلاع از مبتلابودن به هر نوع بیماری خطرناک و تهدیدکننده بسیار ویران‌کننده است. اما هر نوع پیامد احساسی، اجتماعی و مالی که از این بیماری نشئت می‌گیرد نه‌فقط برای شخص مبتلا، بلکه برای تمامی اطرافیان او مسئله‌ساز و مشکل است.

خوشبختانه گستره‌ی وسیعی از خدمات و منابع برای افراد مبتلا به بیماری ایدز فراهم شده است. بیش‌ تر کلینیک‌های درمان HIV مددکاران اجتماعی، مشاوران و پرستارانی دارند که یا شخصاً به افراد مبتلا کمک می‌کنند و یا آنان را به افراد دیگری معرفی می‌کنند که می‌توانند در این زمینه کمک کنند. آنان می‌توانند افراد مبتلا را به پزشک معرفی کنند، در مسئله‌ی مسکن و مراقبت از کودکان به آنان کمک کنند، مشکلات و مسائل کاری و استخدامی آنان را حل کنند و در دشواری‌های مالی یاری‌شان دهند.

احتمالاً کنارآمدن با شرایط بیماری سخت‌ترین بخشی است که فرد بیمار با آن مواجه است. برای برخی از افراد داشتن ایمان قوی و یا احساس وجود چیزی قوی‌تر از خودشان تحمل بیماری را راحت‌تر می‌کند. از دیگر راه‌ها مشاوره با افرادی است که با این بیماری آشنایند. افرادی که در رویارویی با این بیماری موفق بوده‌اند و به سایر مبتلایان نیز کمک کرده‌اند.

تاکنون درمانی برای ایدز کشف نشده است و هم‌چنین واکسنی نیز برای پیشگیری از ابتلا به آن وجود ندارد. ولی امکان پیشگیری از ابتلا به این بیماری وجود دارد. به این منظور افراد باید اطلاعات شخصی‌شان را در مورد این بیماری بالا ببرند و از ورود مواد آغشته به این ویروس (خون، مایع واژنی، منی و شیر مادر) به بدن جلوپیری کنند. به‌منظور پیشگیری از گسترش این بیماری باید به نکات زیر توجه کرد:

  • استفاده از کاندوم استفاده‌نشده در هر بار رابطه‌ی جنسی. اگر نمی‌دانید شریک جنسی‌تان مبتلا به ایدز است یا نه در هر بار مقاربت مقعدی یا مهبلی از کاندومی جدید استفاده کنید. هم‌چنین خانم‌ها می‌توانند از کاندوم‌های زنانه استفاده کنند. فقط از لغزنده‌کننده‌های آبکی استفاده کنید، زیرا عموماً کاندوم‌های آغشته به مواد لغزنده‌کننده‌ی روغنی ضعیف‌اند و احتمال پارگی در آن‌ها زیاد است. در طول مقاربت دهانی نیز از کاندوم‌های مربوطه استفاده کنید.
  • مصرف داروی Truvada. در ژوئیه‌ی 2012، FDA، سازمان رسیدگی به غذا و دارو، تصویب کرد استفاده از داروی Truvada خطر ابتلا به بیماری ایدز را در افرادی که در معرضِ این بیماری‌اند کاهش می‌دهد. هم‌چنین از این دارو در درمان HIV نیز استفاده می‌شود. زمانی این دارو برای جلوگیری از ابتلا به ایدز مؤثر است که با تشخیص پزشک شخص مطمئناً به HIV و یا هپاتیت B مبتلا نباشد. این دارو باید هرروز طبق نسخه‌ی پزشک معالج مصرف شود و علاوه بر مصرف این دارو، باید از سایر راه‌های پیشگیری مانند استفاده از کاندوم نیز استفاده کرد. Truvada برای مصرف عمومی نیست و اگر قصد دارید از این دارو استفاده کنید، باید با پزشک خود مشورت کنید.
  • مطلع‌کردن شریک جنسی از ابتلا به این بیماری. برای هر شخص این مسئله‌ای بسیار مهم است که بداند شریک جنسی‌اش مبتلا به ایدز است یا نه. شریک شما اگر به این ویروس مبتلا شده باشد، به آزمایش و معالجه نیاز دارد. هم‌چنین باید از وضعیت HIV خود مطلع باشد تا ناقل آن به دیگری نباشد.
  • استفاده از سرنگ غیرآلوده. اگر از سرنگ برای تزریق مواد مخدر و یا دارو استفاده می‌کنید، از استرلیزه‌بودن آن اطمینان حاصل کنید و نیز آن را با دیگری به اشتراک نگذارید. از برنامه‌های تعویض سرنگ بهره ببرید و برای استفاده‌ی دارویی خود از آن‌ها کمک بگیرید.
  • مراقبت‌های پزشکی ویژه و سریع در صورت حامله‌بودن. اگر HIV مثبت دارید، امکان دارد این ویروس را به کودک خود منتقل کنید. اما اگر درمان‌های دوره‌ی بارداری را به‌خوبی انجام دهید، به احتمال دوسوم خطر ابتلای کودک خود را کاهش داده‌اید.
  • ختنه‌کردن مردان. بنابر شواهدی ختنه‌کردن خطر ابتلا به HIV را کاهش می‌دهد.